Công khai luận án tiến sĩ của Nghiên cứu sinh Phạm Thị Hồng Quyên

1. Họ và tên nghiên cứu sinh: Phạm Thị Hồng Quyên

2. Tên đề tài luận án: Ảnh hưởng của đặc điểm hội đồng quản trị đến tránh thuế của các công ty niêm yết và vai trò điều tiết của bối cảnh

3. Ngành: Kế toán; Mã số: 934 03 01

4. Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. Nguyễn Công Phương

TS. Nguyễn Thị Xuân Trang

5. Những đóng góp mới của luận án

Luận án xây dựng một khung lý thuyết tích hợp về quản trị, chi phí-lợi ích, rủi ro, đại diện để giải thích hành vi tránh thuế doanh nghiệp; đề xuất và vận hành chỉ số tổng hợp đặc điểm HĐQT (CGI) chuyên biệt cho bối cảnh điều hành thuế; cung cấp bằng chứng mới về quan hệ phi tuyến dạng U-ngược giữa CGI và thuế suất thực tế (ETR) cùng ảnh hưởng điều tiết theo bối cảnh. Bằng chứng được triển khai trên dữ liệu các công ty niêm yết Việt Nam - thị trường mới nổi có môi trường thể chế đang trong quá trình hoàn thiện - với thiết kế đa kênh đo lường (ETR kế toán và ETR dòng tiền).

1. Đóng góp về mặt học thuật

• Khung lý thuyết tích hợp: Luận án đề xuất một khung lý thuyết kết hợp 04 lăng kính gồm lý thuyết đại diện, chi phí-lợi ích, rủi ro và quản trị công ty. Khung này giúp giải thích cách các đặc điểm của HĐQT (như quy mô, tính độc lập, chuyên môn, sở hữu...) tác động đến tránh thuế thông qua việc kết nối cơ chế đồng hướng lợi ích với bài toán đánh đổi chi phí-lợi ích và rủi ro.

• Xây dựng chỉ số tổng hợp: Thay vì dùng các biến rời rạc dễ gây ra kết quả không nhất quán hoặc đa cộng tuyến, nghiên cứu xây dựng một chỉ số tổng hợp đại diện cho năng lực giám sát-tư vấn thuế của hội đồng.

• Chứng minh tác động phi tuyến: Luận án khẳng định tác động của hiệu lực giám sát-tư vấn đến tránh thuế là phi tuyến, phản ánh sự đánh đổi giữa việc giám sát (kìm hãm rủi ro) và tư vấn (tận dụng cấu trúc thuế bền vững). Cách tiếp cận này giúp nhận diện các vùng hiệu quả khác nhau của chỉ số HĐQT và giải thích được các kết quả trái chiều trong nghiên cứu trước đây.

• Mô hình hóa vai trò của bối cảnh: Nghiên cứu làm rõ vai trò điều tiết của các yếu tố bối cảnh như rủi ro tài chính, khủng hoảng COVID-19 và áp lực minh bạch thuế. Các kết quả chỉ ra rằng trong điều kiện rủi ro cao hoặc khủng hoảng, đặc điểm HĐQT sẽ phát huy vai trò kiềm chế hành vi mạo hiểm và suy yếu xu hướng gia tăng tránh thuế.

• Bằng chứng tại Việt Nam: Nghiên cứu bổ sung dữ liệu thực nghiệm từ Việt Nam, thị trường mới nổi với đặc thù khung pháp lý đang hoàn thiện.

2. Đóng góp về mặt thực tiễn

• Đối với nhà hoạch định chính sách: Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở để điều chỉnh và hoàn thiện các luật liên quan (Luật Doanh nghiệp, Luật Chứng khoán, Luật Thuế TNDN) nhằm bịt kẽ hở pháp lý và cải thiện hiệu quả thu thuế.

• Đối với doanh nghiệp: Giúp các công ty nhận diện yếu tố quản trị nội bộ để tối ưu hóa đặc điểm HĐQT, từ đó nâng cao trách nhiệm giải trình, giảm rủi ro pháp lý và chi phí danh tiếng.

• Đối với các bên liên quan: Nâng cao nhận thức của cổ đông và nhà đầu tư về tầm quan trọng của quản trị từ hội đồng trong việc kiểm soát tránh thuế, hướng tới phát triển bền vững.

6. Thời gian, địa điểm đánh giá luận án: Sẽ công bố sau

7. Nội dung luận án: (file đính kèm)