Định vị khác biệt cho IFC Đà Nẵng: Không nên là 'Singapore thứ hai' hay 'Dubai mới'

(VNF) - Các chuyên gia cho rằng Đà Nẵng không nên đặt mục tiêu trở thành một “Singapore thứ hai” hay “Dubai mới” khi xây dựng trung tâm tài chính quốc tế. Thay vào đó, thành phố cần định vị là trung tâm tài chính thế hệ mới, tập trung vào đổi mới sáng tạo, tài chính xanh, tài sản số và các lĩnh vực mà khu vực vẫn còn nhiều dư địa phát triển.

Chia sẻ về việc xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại Đà Nẵng (VIFC-DN), PGS.TS Đặng Tùng Lâm, Phó ban Chiến lược và Tổng hợp, Cơ quan điều hành VIFC-DN, cho rằng thành phố không nên đặt mục tiêu trở thành một “Singapore thứ hai” hay một “Dubai mới”. Đây là cách tiếp cận dễ tạo ra kỳ vọng lớn nhưng khó khả thi trong thực tế.

Các trung tâm tài chính hàng đầu như Singapore, Hồng Kông hay Dubai đã tích lũy lợi thế trong nhiều thập kỷ thông qua hệ thống pháp lý hoàn thiện, nguồn nhân lực chất lượng cao, thị trường vốn phát triển, mạng lưới định chế tài chính quốc tế và uy tín chính sách. Nếu Đà Nẵng lựa chọn cách sao chép toàn bộ mô hình này, thành phố sẽ luôn ở vị thế đi sau. “Lợi thế của Đà Nẵng phải được xây dựng từ một câu hỏi khác: thế giới và khu vực đang thiếu loại trung tâm tài chính nào và Việt Nam có thể đóng góp gì vào khoảng trống đó", PGS.TS. Đặng Tùng Lâm nhấn mạnh.

Theo đó, bản sắc của VIFC-DN nên là một trung tâm tài chính thế hệ mới, gắn với đổi mới sáng tạo, tài chính xanh, tài sản số, mã hóa tài sản (tokenization), thị trường carbon, tài chính thương mại và tài chính chuỗi cung ứng.

Đà Nẵng không cần cạnh tranh trực diện với Singapore trong lĩnh vực quản lý tài sản toàn cầu hay với Hồng Kông ở vai trò trung tâm tài chính quốc tế hàng đầu khu vực. Thay vào đó, thành phố nên trở thành nơi thử nghiệm, kết nối và thương mại hóa các sản phẩm tài chính mới phục vụ nền kinh tế xanh và quá trình chuyển đổi số.

Theo PGS.TS Đặng Tùng Lâm, lợi thế của Đà Nẵng nằm ở quy mô vừa phải, môi trường sống chất lượng cao, khả năng điều hành chính sách linh hoạt hơn so với các siêu đô thị, đồng thời sở hữu vị trí kết nối miền Trung với hành lang kinh tế Đông - Tây, Tây Nguyên, Lào, Thái Lan và khu vực Mê Kông. Nếu biết khai thác hiệu quả, Đà Nẵng có thể trở thành một phòng thí nghiệm chính sách có kiểm soát cho tài chính xanh, tín chỉ carbon, tài sản mã hóa, tài chính hạ tầng, tài chính thương mại và logistics.

Theo vị chuyên gia, yếu tố quan trọng nhất đối với một trung tâm tài chính là niềm tin. Một trung tâm tài chính không phát triển nhờ những tòa nhà hiện đại hay các gói ưu đãi thuế đơn thuần mà được xây dựng trên nền tảng niềm tin vào luật chơi, khả năng bảo vệ nhà đầu tư, tính minh bạch của thị trường và sự nhất quán của chính sách.

Bài học chung của các trung tâm tài chính thành công như Singapore, Hồng Kông, London, New York hay Dubai là xây dựng được một môi trường mà nhà đầu tư hiểu rõ quyền lợi của mình, nắm được cơ chế giải quyết tranh chấp, tin tưởng vào sự ổn định chính sách và có khả năng dự báo chi phí tuân thủ.

Trong khi đó, TS Võ Trí Thành, Viện trưởng Viện nghiên cứu Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh, cho rằng Việt Nam không thể áp dụng máy móc các mô hình quốc tế do khoảng cách phát triển tài chính với các trung tâm lớn vẫn còn đáng kể.

Về bản chất, Trung tâm Tài chính quốc tế tại Đà Nẵng và TP. HCM là một sandbox lớn để thử nghiệm các cơ chế, chính sách mới. Khung pháp lý cho trung tâm tài chính quốc tế vẫn đang tiếp tục được hoàn thiện. Trong thời gian tới, nhiều quy định sẽ còn phải điều chỉnh để phù hợp với thực tiễn phát triển. “Cơ chế nền tảng giữa Đà Nẵng và TP. HCM về cơ bản tương đồng, song mỗi địa phương sẽ có những định hướng ưu tiên riêng. Trong đó, Đà Nẵng được đánh giá có nhiều tiềm năng phát triển các lĩnh vực fintech, tài sản số và tài chính xanh”, TS Võ Trí Thành nói thêm.

Từ kinh nghiệm quốc tế, PGS.TS Đặng Tùng Lâm cho rằng Đà Nẵng cần rút ra bốn bài học quan trọng trong quá trình xây dựng trung tâm tài chính quốc tế.

Thứ nhất, chất lượng pháp lý phải đi trước tốc độ mở cửa. Nếu các sản phẩm tài chính mới được cho phép triển khai nhưng quyền sở hữu, nghĩa vụ công bố thông tin, cơ chế giám sát và xử lý tranh chấp chưa rõ ràng, thị trường có thể tăng trưởng nhanh nhưng rủi ro cũng tích tụ rất lớn.

Thứ hai, cần có cơ chế thử nghiệm (sandbox) nhưng không được thử nghiệm bằng niềm tin của công chúng. Sandbox chỉ phát huy hiệu quả khi có tiêu chí tham gia và rút lui rõ ràng, giới hạn quy mô phù hợp, yêu cầu quản trị rủi ro chặt chẽ và cơ chế bảo vệ nhà đầu tư đầy đủ.

Thứ ba, phải thu hút được các “người chơi thật”, bao gồm quỹ đầu tư, ngân hàng, doanh nghiệp công nghệ tài chính, đơn vị xác minh dữ liệu carbon, tổ chức xếp hạng tín nhiệm và các nhà cung cấp hạ tầng thị trường.

Thứ tư, cần xây dựng năng lực thực thi. Luật pháp tốt nhưng thực thi yếu sẽ không tạo được niềm tin; ưu đãi lớn nhưng thủ tục hành chính chậm chạp cũng khiến nhà đầu tư rời bỏ thị trường.

Ngược lại, Đà Nẵng không nên sao chép ba yếu tố từ các mô hình quốc tế. Một là không nên tham gia cuộc đua ưu đãi thuế đơn thuần. Các ưu đãi có thể tạo sức hút ban đầu nhưng không đủ để hình thành một trung tâm tài chính bền vững nếu thiếu hệ sinh thái dịch vụ chuyên nghiệp.

Hai là không nên theo đuổi danh mục sản phẩm quá rộng. Một trung tâm tài chính mới không thể đồng thời phát triển tất cả các lĩnh vực như quản lý tài sản, ngân hàng đầu tư, phái sinh, bảo hiểm, fintech, hàng hóa, tín chỉ carbon, crypto, quản lý gia sản hay quỹ phòng hộ. Cách tiếp cận phù hợp hơn là lựa chọn một số lĩnh vực mũi nhọn để phát triển chuyên sâu trước khi mở rộng.

Ba là không nên sao chép hình thức của các khu đô thị tài chính mà bỏ qua nội dung thị trường. Một trung tâm tài chính chỉ thực sự có ý nghĩa khi bên trong có giao dịch thực, dòng vốn thực, chuẩn mực thực và cơ chế giám sát hiệu quả.

Ở góc độ pháp lý, TS Lê Thị Dung, nhà sáng lập, giám đốc điều hành Công ty Luật Siglaw và Công ty Siglaw FIC, cho rằng để cạnh tranh với các trung tâm tài chính đã định hình như Singapore, Hồng Kông, Dubai hay Astana, Đà Nẵng cần tập trung vào ba điều kiện then chốt.

Đó là xây dựng khung pháp lý vượt trội và cơ chế thử nghiệm (sandbox) đủ linh hoạt để thu hút các mô hình kinh doanh mới. Bản chất của các nhà đầu tư quốc tế là luôn tìm kiếm sự an toàn, tính minh bạch và khả năng dự báo trước của hệ thống pháp luật hành sở tại. Do đó, Đà Nẵng cần được trao một cơ chế pháp lý đặc thù, đóng vai trò như một không gian thử nghiệm linh hoạt cho các mô hình tài chính tiên tiến, tài chính số và các danh mục tài sản thay thế, giúp cân bằng giữa mục tiêu khuyến khích đổi mới sáng tạo và yêu cầu kiểm soát rủi ro hệ thống.

Bên cạnh hạ tầng pháp lý, việc thực thi các chính sách ưu đãi đầu tư thực chất đi kèm với một thủ tục hành chính thông thoáng chính là chìa khóa cốt lõi tiếp theo để tối ưu hóa năng lực cạnh tranh của Đà Nẵng.

Yếu tố then chốt cuối cùng quyết định sự vận hành sống động của một trung tâm tài chính quốc tế chính là việc tự do hóa dòng vốn và phát triển đồng bộ các dịch vụ hỗ trợ tài chính. Để khơi thông dòng chảy của các nguồn lực kinh tế toàn cầu, Đà Nẵng cần một cơ chế quản lý ngoại hối mang tính đột phá và thông thoáng hơn trong phạm vi ranh giới địa lý - kinh tế của trung tâm.